Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting!

Je bent hier: Home > Relatie & Seks > Hoe je iemand steunt die rouwt: Marleen (28) verloor beide ouders en vertelt daarover

Hoe je iemand steunt die rouwt: Marleen (28) verloor beide ouders en vertelt daarover

Hoe je iemand steunt die rouwt: Marleen (28) verloor beide ouders en vertelt daarover

Vragen hoe het met iemand gaat na het overlijden van een dierbare. Het is eng. Want je weet niet of de rouwende op jouw belangstelling zit te wachten. Praten over rouw is spannend, maar o zo belangrijk, omdat je er iemand ook mee kunt steunen in wat misschien wel de moeilijkste tijd is uit zijn of haar leven. Daarom hier een aantal tips hoe je iemand steunt die rouwt, en het persoonlijke verhaal van Marleen Staal (28 jaar) die beide ouders verloor.

4 tips om iemand die rouwt te steunen

  1. Wat allereerst belangrijk is, is om proberen je in te leven hoe het moet zijn om in de schoenen van de ander te staan. En dat vinden we vaak al eng, want het moeten dealen met de dood en verlies, is niet bepaald een ‘leuk’ onderwerp om over na te denken. Door je voor te stellen hoe het verlies van iemand voor jou zal zijn, kun je beter begrijpen op welk punt de ander in zijn leven staat.
  2. Luister in plaats van adviseer. Om een ander te helpen ben je vaak geneigd om advies te geven om een oplossing te bieden. Maar rouwen is heel persoonlijk. Zeker als je zelf niet hetzelfde soort verdriet hebt meegemaakt, is het beter om te luisteren dan advies te geven. Het verliezen van een opa of oma is anders dan het verliezen van je vader of moeder, en dat is weer anders dan het verlies van een kind. Daarbij gaat iedereen op een andere manier met rouw om. Voor degene in rouw is het super fijn om – als hij of zij daar behoefte aan heeft – z’n verhaal te kunnen doen. Als je niet goed weet hoe je moet reageren kun dat je zeggen, en toevoegen dat je erg meeleeft. 
  3. Blijf vragen. Het verlies van een belangrijk iemand in je leven gaat nooit helemaal weg. Dat geeft al aan hoe vreemd het eigenlijk is als de omgeving -soms al vrij snel- stopt met het vragen naar de overledene. Voor iemand in rouw kan dat heel pijnlijk zijn. Want ondanks dat iemand weer ‘normaal’ lijkt te functioneren zal degene in rouw er nog elke dag mee bezig zijn. 
  4. Kleine gebaren zijn groots. Even een appje sturen om te laten weten dat je aan iemand denkt, een kaartje op de bus, met een fles wijn (spontaan) langs gaan. Dit soort ogenschijnlijk kleine gebaren zijn vaak juist een hele grote steun.

28 jaar en wees

Marleen Staal verloor veel te vroeg haar ouders, slechts zeven jaar na elkaar. Ze vertelt wat haar hielp, hoe haar omgeving reageerde en hoe de gebeurtenissen haar ook sterker maakten.

Je bent allebei je ouders verloren. Hoe oud was je toen zij overleden en wat deed dat met je?

Ik was 20 en 27 jaar oud. Echt een ‘normale’ student  was ik op mijn twintigste al niet, omdat mijn moeder vanaf mijn 14e ziek was. In de weekenden was ik dus dus vaak thuis om te zorgen. Eigenlijk was hun ziekte – mijn ouders overleden beiden aan kanker – een rode draad in mijn leven waar ik gewend aan was geraakt. Dus ook al wist ik dat het niet normaal was, het voelde voor mij heel normaal om met zaken bezig te zijn als chemokuren, het uitzoeken van een hospice en een begrafenis regelen. Terwijl ik soms ook zo graag ‘normaal’ had willen zijn, zoals mijn leeftijdgenootjes. Het heeft me wel dankbaarder gemaakt dan de meeste mensen van mijn leeftijd. Ik heb de dood van dichtbij meegemaakt en waardeer het leven nu zoveel meer. Ook ben ik niet meer zo bang voor de dood, ik heb gezien hoe vredig dit kan gaan.

Hoe is het verschil in rouw nu met je vader in vergelijking met toen je twintig was toen je moeder overleed?

De ziekte van mijn vader kwam heel plots ons leven op z’n kop zetten en zijn overlijden kwam ook veel te snel – binnen 9 maanden was hij er niet meer – dus ik kon me niet, zoals bij mijn moeder, voorbereiden op de dood die zou komen. Hoewel ik bij mijn moeder nog in volledige ontkenning zat terwijl ze al in het hospice lag, was ik er bij mijn vader er niet extra bewust van. Een andere ouder betekent ook een heel ander rouwproces. Dat ik dus al ‘ervaring’ had met het rouwen, maakte eigenlijk niks uit. Het was misschien zelfs zwaarder omdat ik met het overlijden van mijn vader niet alleen een vader verloor, maar daarbij ook ineens mijn ouders. Ineens was ik wees, was ik alleen en kon ik niet terugvallen op een ouder die je helpt in het proces. Dus ik voelde me vooral ineens heel erg alleen.

Wat doet je het meest verdriet?

Oe, lastige vraag. Eigenlijk alles, verdriet zit in zulke kleine dingen. Net zoals de mooie dingen hoor, die zie ik gelukkig ook nog wel. Maar het meeste verdriet doet het me dat ik als 20-jarige net aan het begin van mijn volwassen leven stond. En dat ze grote hoofdstukken zoals mijn bruiloft, kleinkinderen en andere hoogtepunten die nog gaan komen niet zullen meemaken. Ik kan ze niet vragen om advies en ik kan niet bij ze uithuilen. Ook al ben ik inmiddels 28, ik wil me soms ook nog even kind kunnen voelen. En je kind voelen, dat kan alleen bij je ouders. Het is frustrerend dat dat niet kan, want ik wil altijd overal een oplossing voor vinden. Het acceptatieproces begint nu bij me. Ik zal moeten accepteren dat het zo is en daar vorm aan geven.

Aan welke reacties van je omgeving had je het meest?

De zin: ‘ik heb geen idee wat je nu doormaakt, maar ik kom morgen langs met een fles wijn’. Elke appje was zo goed bedoeld en zo lief, ook al waren misschien veel mensen bang het fout te doen. Er is geen goed of fout bij rouwen en overlijden. Het is zoiets geks, bij een verjaardag weet iedereen wat-ie moet doen en zeggen. Bij een overlijden weten we het niet -logisch-. Maar eigenlijk is de dood onlosmakelijk verbonden met het leven. Daarom legde ik ook altijd uit dat niemand het fout kan doen. Maar aan de daden had ik het meest. Dat iemand niet vroeg wat ik nodig had maar er gewoon was met wijn of een knuffel. En aan alle vriendinnen die na een paar weken, maanden, zelfs jaren nog elke dag vragen hoe het met me gaat. Of ik ‘oke zit in mijn velletje’. Dat ze mijn ouders niet vergeten, dat doet me altijd zo goed.

Wat had je goed kunnen gebruiken tijdens je rouwperiode?

Heel cru, maar mijn ouders. En laat dat nou net niet kunnen ;-). Maar ik had vooral een boek kunnen gebruiken, en dan niet zo’n psychologisch zweef-boekje dat mijn psycholoog lief bedoeld aanraadde, maar een boek dat beschrijft hoe je dat rouwen nou moet doen. Of een boek waardoor ik wist: wat ik meemaak in mijn rouwen is normaal. Dus daarom besluit ik nu zelf maar een boek te gaan schrijven. Dat helpt bij mijn eigen rouwproces en hopelijk ook ooit andere jonge mensen.

Met welke reacties kon je niets?

De reactie: ‘dat ik gelukkig nog kan terugkijken op mooie herinneringen’. Dat is een goed bedoelde reactie, maar die kan me soms – zelfs 9 jaar na het overlijden van mijn mams – nog zo steken. Want ik wil geen herinneringen, ik wil mijn ouders hier levend en wel naast me, zodat ik herinneringen met ze kan máken. Maar dat is wat de andere persoon natuurlijk niet bedoelt met zo’n uitspraak. En eigenlijk kan mijn recalcitrante ik van elke reactie een punt maken, want er is nog zoveel boosheid in me. Wat ik dan doe is diep in- en uitademen.  Dat is een intern procesje dat niemand ziet, haha. Het helpt vaak wel.

Wat had jij eerder willen weten over rouw?

Dat er niet één rouwproces is dat ‘goed’ is. Er zijn geen fases waar je doorheen gaat, want al deze zogenaamde fases vliegen op een dag, wat ik zeg ik, binnen uur allemaal door elkaar heen als een stel gillende peuters. Als ik rouwen met iets moet vergelijken is het met een dag op een kinderdagverblijf. Er wordt gehuild, gelachen, je doet leuke dingen, je bent stil, je hebt iemand nodig, of je rent juist maar wat in het rond. Je doet gewoon maar wat. En dat is helemaal oke.

Welk cliché over rouwen/de dood is waar of níet waar voor jou?

Dat wanneer je de dood recht in de ogen hebt aangekeken, je nergens meer bang voor bent. Ik weet niet of het echt een gezegde is, maar voor mij is het wel waar. Het klinkt gek, maar door de dood van mijn moeder heb ik mezelf kunnen ontwikkelen als een onafhankelijke vrouw die geen uitdaging uit de weg gaat. Dat was ik misschien niet geworden als ik dat niet had meegemaakt. De ontwikkeling naar volwassenheid kwam in een stroomversnelling waardoor ik een voorsprong kreeg op leeftijdsgenoten. Ik zit nu in een fase waar sommige mensen in een midlifecrisis maar al te graag willen komen. Ik omarm het leven en iemands mening boeit me niet. Als ik een drempel zie, dan spring ik overheen in plaats van dat ik het me laat stoppen. Ik voel me sterker dan ooit. Dus ja, je komt er sterker uit. Het rouwen stopt niet niet, maar je wordt sterker. Alleen is dat niet iets dat je moet zeggen tegen een rouwend iemand. Daar komt iemand vanzelf achter.

Hoe draag je je ouders met je mee?

In heel veel tattoos op mijn lijf, maar ook in mijn dagelijkse bezigheden. Als ik de was doe denk ik aan hoe ik hetzelfde zucht als mijn moeder wanneer zij de was deed. Of als ik mijn mannetje sta op mijn werk, dan denk ik aan mijn vader van wie ik dit soort zelfverzekerde skills heb geleerd. Als ik een vogel zie, dan voel ik dat als een knipoog van boven, en als ik met mijn zussen ben dan voel ik mijn ouders tussen ons in staan.

Meer informatie over rouw en hoe je iemand steunt die rouwt? Lees: Heavy shit: iemand verliezen waar je veel van houdt. Zo verloopt een rouwproces

Bron: yarden.nl | Beeld: Unsplash