Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting!

Je bent hier: Home > Nieuws & Maatschappij > Sanne hielp in een vluchtelingenkamp: ‘Geen mondkapjes, 35 wc’s op 24.000 mensen, er was niets!’

Sanne hielp in een vluchtelingenkamp: ‘Geen mondkapjes, 35 wc’s op 24.000 mensen, er was niets!’

Sanne hielp in een vluchtelingenkamp: ‘Geen mondkapjes, 35 wc’s op 24.000 mensen, er was niets!’

Sanne van der Kooij (39, gynaecoloog) ging drie jaar geleden naar vluchtelingenkamp Moria op Lesbos om er te helpen en is sindsdien een vrouw met een missie. Wat ze er zag en meemaakte, raakte haar zo diep, dat ze een campagne startte om aandacht te vragen voor de erbarmelijke situatie. ‘Die hel op aarde in het kamp, die kan ik niet vergeten. Ik wíl die ook niet vergeten. Niemand zou zijn ogen mogen sluiten voor dit leed.’

Onbeschrijfelijk

“Toen was het zover. Samen met een team van artsen, psychologen en andere deskundigen zou ik de medische hulppost in het kamp in de avonduren bemannen. Het is nu precies twee jaar geleden dat ik voet zette op Lesbos en niet veel later in Moria, het kamp dat inmiddels is afgebrand. Het was een omheind gebied dat oorspronkelijk bedoeld was voor drieduizend mensen, maar waar op dat moment zo’n zevenduizend mensen in krakkemikkige, zelfgemaakte tentjes en hutjes bovenop elkaar zaten. De mensen van Stichting Bootvluchteling hadden me tijdens onze voorgesprekken voorbereid op wat ik zou aantreffen, maar pas toen ik er rondliep, kwam echt bij me binnen hoe onmenselijk de omstandigheden waren. Ik voelde schaamte dat ik daar als Europeaan rondliep, omdat het juist de Europeanen zijn die deze mensen zo in de kou laten staan. Het was een verschrikkelijke modderpoel die in de zomer verzengend heet is en in de winter onhoudbaar koud, vol met kinderen die naar school wilden en eigenlijk zouden moeten.”

“De wanhoop van de mensen die er zaten, is bijna niet te beschrijven. Getraumatiseerde mensen, die elkaar hoestend uit hun slaap houden doordat ze gedwongen zijn in natte tenten te slapen, mensen met nachtmerries over de bombardementen die ze zijn ontvlucht, kinderen die niet meer praten door de opgelopen trauma’s en angsten, jongeren die paniekaanvallen hebben en zich snijden met messen, maar ook dingen als schurft, luchtwegproblemen, benauwdheid, huidproblemen, angstaanvallen en psychoses… Allemaal dingen waarvan je als gynaecoloog denkt: wat moet ik doen? Ik wist gewoon niet waar ik moest beginnen. Maar als team konden we toch steeds zo goed en zo kwaad als het ging de mensen helpen. Het liefst wilde ik ze natuurlijk écht helpen door ze daar weg te halen, maar dat kon niet. Ons team van hulpverleners sliep in een hostel in de hoofdstad op Lesbos, en elke avond als ik vertrok voelde ik me opnieuw schuldig omdat ik gewoon kon weggaan van die vreselijke plek en de mensen daar vastzaten in hun wanhoop.”

SOS Moria

“Niet lang nadat ik terug was op Lesbos brak de wereldwijde coronapandemie uit, waardoor alle hulpverleners weer naar Nederland moesten. Omdat ik mijn ervaringen wilde delen, schreef ik een ingezonden opiniestuk voor Trouw. Voor het eerst kon ik voor een groot publiek een beeld schetsen van wat zich op Lesbos afspeelde. Een paar dagen nadat het opiniestuk verscheen, kwam ik in contact met Steven van de Vijver, een huisarts die ook over zijn ervaringen op Lesbos bleek te schrijven, in het NRC. Hij werkte voor Artsen zonder Grenzen en had als tropenarts in Congo en Kenia gezeten. Maar toen hij voor het eerst in het Griekse vluchtelingenkamp Moria kwam, ook via Stichting Bootvluchteling, was dat ook voor hem een grote schok. Ook hij was diep geraakt door het prikkeldraad, de zelfgemaakte tentjes, het gebrek aan alles. En vooral: het gevoel dat deze situatie bewust in stand wordt gehouden om nieuwe vluchtelingen af te schrikken.”

“Door de publiciteit kwamen er steeds meer mensen op ons af, die allemaal iets wilden doen. Als vanzelf ontstond er een beweging. Middels een grote appgroep zijn we samen de campagne ‘SOS Moria’ gestart: een oproep om het kamp Moria, en alle Europese vluchtelingenkampen, te evacueren. Hulpverleners werden op dat moment aangevallen door radicale groeperingen op Lesbos, waardoor een aantal organisaties uit de kampen vertrok. Tegelijkertijd ontstond de dreiging van corona. Het kon gewoon echt niet meer. Er waren geen mondkapjes, 35 wc’s op 24.000 mensen, er was niets!”

“We hebben een brandbrief geschreven, gericht aan alle Europese leiders, die werd gepubliceerd in het NRC. In de brief stond dat Moria en alle kampen op de Griekse eilanden direct moesten worden geëvacueerd en dat de belofte om alle vluchtelingen te verdelen over de Europese lidstaten zou moeten worden nagekomen. Net zoals artsen zich aan een belofte – de eed van Hippocrates – moeten houden. Als je je opleiding als arts afsluit, leg je een gelofte af waarin je belooft medische zorg te verlenen aan elk individu, ongeacht kleur, afkomst, religie of wat diegene op zijn of haar kerfstok heeft, en geen kwaad te doen. Die eed van Hippocrates is, geloof het of niet, op een Grieks eiland ontstaan. Niet ver van Lesbos, waar mensen aankomen met een laatste sprankje hoop op een veilige toekomst, en vervolgens gevangen worden gehouden in de slechtste omstandigheden die je je maar kunt voorstellen. Het is bij uitstek een taak voor artsen om daar ruchtbaarheid aan te geven.”

Lees ook
Sandra (37) zat 12 jaar lang in de schulden: ‘De rekeningen stapelden zich op’

De brand

“Vanaf het moment waarop de campagne startte, was alles heel intens. Ik was er elke dag mee bezig, samen met een groot team van vrijwilligers. Onze brandbrief is in zeventien talen vertaald en we hebben in veel Europese kranten gestaan. Er waren interviews op radio en televisie en we hebben veel stilteprotesten en demonstraties georganiseerd. Het leek of heel Nederland in beweging kwam, dat voelde als een heel dynamische en hoopvolle tijd. In korte tijd is onze brief door zevenduizend Europese artsen en vijftigduizend andere betrokkenen en bezorgde mensen ondertekend. Maar ondanks het grote draagvlak is tot op de dag van vandaag de situatie nog steeds niet opgelost. Het wordt eigenlijk alleen maar erger. Moria is in september vorig jaar volledig afgebrand, en ja, die brand was aangestoken. Ik was daar niet verbaasd over, ik vind het niet raar dat de vlam letterlijk in de pan sloeg bij mensen, na jarenlange stress en angst, en corona dat het laatste zetje gaf. Mensen die zeggen dat de vluchtelingen daarmee iets trachtten te forceren en ‘eigen schuld dikke bult’ dachten, snappen niet dat wanhoop zo groot kan zijn dat je jezelf wilt vernietigen.”

Lees het hele verhaal van Sanne in Flair 21-2021. Wil je deze editie (na)bestellen? Dat kan kan hier

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door SOS Moria (@sosmoria)

Tekst: Vivienne Groenewoud | Fotografie: Marloes Bosch