Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting!

Je bent hier: Home > Nieuws & Maatschappij > ‘Als een vrouw de kostwinner is in huis, gaat het sowieso mis in de relatie’

‘Als een vrouw de kostwinner is in huis, gaat het sowieso mis in de relatie’

‘Als een vrouw de kostwinner is in huis, gaat het sowieso mis in de relatie’

Journaliste Sarah Sluimer verslikt zich bijna in haar croissantje als ze leest dat een onderzoek heeft uitgewezen dat ‘zodra de vrouw kostwinner wordt, de heibel in de relatie begint’. Gáán we weer, denkt ze.

Tekst: Sarah Sluimer

‘In het traditionele plaatje verdient de man geld en zorgt de vrouw voor de kinderen’

Het is vroeg in de morgen. Ik heb net de peuter naar de crèche gebracht en eet, voor ik naar mijn kantoortje ga, een kaascroissant bij in de broodjeszaak om de hoek. Op tafel ligt Trouw opengeslagen. Grote letters: ‘Zodra de vrouw kostwinner wordt, begint de heibel in de relatie.’ Ik voel verontwaardiging opkomen. Gaan we weer. Die rotkerels ook altijd met hun grote ego’s. Ik app mijn vriend, die veel meer geld binnenbrengt dan ik, omdat hij nu eenmaal in een branche werkt die behoorlijk wat lucratiever is: ‘Als ik veel meer dan jij zou verdienen, zou je dat dan moeilijk vinden?’ Hij stuurt me direct terug: ‘Op dit moment zeker niet! Man, dat is mijn droom.’

Wacht even. Ik stuur hem: ‘Nee, ik bedoel niet dat jij evenveel blijft verdienen als nu en ik nóg meer dan jij. Ik bedoel dat jij mijn huidige salaris verdient en ik dat van jou.’
Het blijft even stil. Dan appt hij: ‘Ik moet boksen, ik laat het je zo weten.’

Lekker dan

Nou, lekker dan. Grommend pak ik de krant erbij en lees verder. Socioloog Niels Blom promoveerde onlangs aan de Radboud Universiteit met een proefschrift waarin hij concludeerde dat inkomensverschillen in het voordeel van de vrouw in een hetero-seksuele relatie tot een vermindering van het levensgeluk leiden. Om erachter te komen hoe het zit met de verhouding tussen geluk en inkomen, interviewde Blom ‘op vragenlijsten en niet op diepgravende interviews met deelnemers’. Het verschil 
in tevredenheid met betrekking tot een beter salaris voor de vrouw blijkt niet heel significant te zijn, maar is er wel. Het treedt natuurlijk op wanneer een man zijn baan verliest, of ziek wordt, maar vreemd genoeg ook als dit niet het geval is. Volgens Trouw: ‘Alle sociale theorieën over gelijkheids-denken ten spijt wijzen de resultaten toch op het aloude verhaal: druk van buitenaf om aan verwachtingen te voldoen.’ En volgens Blom: ‘Mensen voelen zich waarschijnlijk toch het beste bij ‘doen wat hoort’. In dat traditionele plaatje verdient de man geld en zorgt de vrouw voor de kinderen en het huis.’

Vrij ridicuul

Ik besluit mijn oude studievriendinnen, die inmiddels alle drie zeer respectabele carrières hebben, in totaal vier zonen op de wereld hebben gezet én zich alle drie met regelmaat buigen over feministische vraagstukken, eens te vragen hoe zij hierover denken. Twee van de drie blijken meer te verdienen dan hun vriend of man. Geen van de drie geeft aan dat dit een 
echt probleem vormt. Eentje zegt dat haar partner het misschien ‘niet altijd makkelijk vindt dat zij meer verdient’, maar dat dit voornamelijk te maken heeft met het feit dat hij altijd alles helemaal eerlijk wil delen en niets met een statusbehoefte. Een ander wordt zelfs opstandig van de conclusies van het onderzoek en vindt het allemaal nogal gesimplificeerd. ‘Het bevestigt bepaalde patronen en veronderstelt een bepaalde vraagstelling die binnen die patronen past.’ Blom werkte inderdaad met vragenlijsten en niet met interviews, terwijl uit gesprekken met stellen misschien wel wat meer pijnpunten en kleine frustraties naar boven zouden kunnen komen.
Alle drie vinden ze het vrij ridicuul dat binnen het onderzoek zo boud wordt gesteld dat vrouwen die meer verdienen voor zoiets gecompliceerds als minder tevredenheid binnen een relatie zorgen. (En à propos: waarom staat er niet ‘Mannen die minder verdienen zorgen voor minder relatiegeluk’?)
Veel interessanter is het, zegt er een, om te kijken naar de dagelijkse consequenties 
van een ongelijkheid met betrekking tot het inkomen. Want wat zegt een salarisverschil bijvoorbeeld over de verdeling tussen zorg en werk? In andere woorden: is de kostwinner niet vaak ook degene die het vaakst van huis is en de ander degene die de zorgtaken managet? En is dat, traditioneel gezien, niet de vrouw? En hoe zit dat met stellen waarbij de vrouw het meest verdient? Is de man daar degene die het leeuwendeel van de zorgtaken op zich neemt, of is dat nog steeds de vrouw? En veroorzaakt dát dan niet de onvrede?

Lees ook
Nieuwe kledinglijn van Maxime Meiland valt nu al verkeerd: ‘Veel te duur voor kinderen’

Veel deeltijdwerkers

Het lijkt de laatste tijd de goede kant op te gaan met de arbeidsparticipatie van de Nederlandse vrouw. Volgens het SCP en het CBS stonden vrouwen in 2016 en 2017 gemiddeld een uur langer op de werkvloer dan daarvoor. En nog beter nieuws: voor 
het eerst werken een miljoen Nederlandse vrouwen voltijds. En dan vaak in topfuncties als jurist of arts, omdat juist die banen minder vaak in deeltijd bestaan.
Aan de andere kant werkt 75 procent (!) van de vrouwen nog steeds in deeltijd. Opvallend genoeg zijn dit niet alleen de vrouwen met kinderen, maar ook jongere vrouwen zonder nageslacht. Volgens het SCP verdient een derde van de vrouwen tussen de 31 en de 34 jaar oud minder dan 920 euro per maand en komt zo dus in haar eentje financieel niet rond. Sterker nog: Nederlandse vrouwen werken gemiddeld het minst van alle Europese vrouwen: zo’n 29 uur per week. Volgens de onderzoekers van het rapport Werken aan de start zijn de oorzaken divers: ‘Vrouwen volgen vaker een opleiding die leidt naar een branche waar deeltijdbanen de norm zijn; ze hechten minder waarde aan geld dan mannen en hebben carrière en status minder hoog in het vaandel staan dan hun mannelijke leeftijdsgenoten. Dan is er nog de invloed van de crisis. Voor de huidige generatie twintigers en jonge dertigers gold bij hun eerste baan: pakken wat je pakken kunt. Ook als de voorkeur uitging naar een voltijdspositie, namen ze genoegen met minder uren.’

Muurvast

Met andere woorden: naast oorzaken als de crisis, zitten heel veel vrouwen muurvast in een rollenpatroon waarbij ze een gelijk-waardig (of beter) salaris niet zien als een prioriteit in hun leven. Ik vraag aan mijn vriendinnen of ze vinden dat het allemaal aan de mannen ligt. Eén vindt van niet. ‘Er wordt altijd maar gesteld dat mannen de grote patriarchale boemannen zijn, terwijl vrouwen net zo goed hun management-functie als CEO Zorg niet kunnen loslaten.’ Het gevolg? Een groot deel van de vrouwen schikt zich in haar aloude lot als eindverantwoordelijke voor het reilen en zeilen thuis. En het deel van de vrouwen dat in haar carrière haar man voorbijstreeft, staat niet toe dat haar man op zijn manier de zorg-taken vervult. Misschien vermindert die specifieke stress het zogenaamde relatie-geluk ook wel een beetje?
In het Trouw-artikel over het onderzoek van Blom lees ik terug dat ook relatietherapeut Wilfried Sluys stelt: ‘Ik zie vaak dat mannen nog steeds vinden dat ze de kost moeten verdienen. Dat ze hun gezin willen onderhouden en hen genoeg luxe willen bieden. Daar hangt een deel van hun eigenwaarde vanaf.’
Maar de vrouw die wil dat de kussens op de bank altijd precies zo liggen als zij bedacht heeft, die bepaalt welke boodschappen er worden gedaan en de gezamenlijke agenda minutieus beheert omdat zij diep vanbinnen het eigenaarschap over het huishouden niet uit handen wil geven, komt in het verhaal niet aan bod. Want waar mannen volgens de onderzoekers de grootste eer uit hun werk halen, zijn vrouwen volgens de cijfers geneigd een prachtig huis en dito gezin als hoofdprijs te zien.

Eh… ook ik

Ik moet schoorvoetend erkennen dat ik zelf zo’n vrouw kan zijn. Waar ik de staat van ons huishouden zie als een graadmeter van mijn geluk, ziet mijn vriend stofzuigen als een stupide verplichting. Ik blijf eindeloos to-dolijstjes naar hem appen, terwijl ik er toch op zou moeten vertrouwen dat hij inmiddels zelf wel weet wat er moet gebeuren. Veel erger nog: als hij de boel thuis zou overnemen en míj orders zou geven terwijl ik ons inkomen binnen moest harken, zou ik zes keer moeten slikken. Terwijl: als ik zie hoe hij de bestekla ordent of het huis efficiënt speelgoedvrij maakt, moet ik erkennen dat hij misschien wel de betere opruimer van ons tweeën is.
Niet alleen mannen, ook vrouwen houden elkaar in de wurggreep van het ouderwetse rollenpatroon, waardoor progressieve veranderingen – zoals een vrouwelijke kostwinner – voor ongemak zorgen. Om die situatie te doorbreken, is het dus zaak dat beide partners zichzelf herdefiniëren. En dat is lang niet zo makkelijk als je misschien denkt, omdat vanaf de kindertijd bij velen van ons klassieke gedragingen worden aangeleerd. Als ik denk aan mijn jeugd, zie ik hoe mijn moeder eindeloos liep te mopperen op de rotzooi die mijn vader maakte. En hoe, zelfs toen hij met vervroegd pensioen was en zij fulltime werkte, zij zich kon ergeren aan de manier waarop hij het huishouden runde en in weekenden de boel opnieuw begon te ordenen in plaats van languit op de bank te liggen. Het resultaat: eindeloos gekissebis. In die (aangeleerde) drang het leven thuis koste wat kost onder controle te houden, herken ik dan weer mezelf. Ook als ik heel veel heb gewerkt (en dus ook veel heb verdiend): ik kan de zorg nooit helemaal loslaten. Met stress binnen mijn relatie tot gevolg.

Kantoorcowboys

Een van mijn studievriendinnen vult sinds een poosje met succes de zorg-werkverdeling met haar man niet-traditioneel in. Wat misschien ook te maken heeft met het feit dat haar vader tijdens haar vroege jeugd huisvader was, terwijl haar moeder fulltime werkte. Ze is twee jaar geleden een bedrijf begonnen en heeft in aanloop naar dat moment met haar vriend besproken dat hij de komende jaren het leeuwendeel van het huishouden op zich zou nemen. Hij kwam er zelf mee, omdat hij zag dat ze door de dubbele belasting op haar tandvlees liep. Sindsdien hebben ze de taken systematisch opnieuw verdeeld. Ze is misschien niet altijd blij met de ordening van de ijskast, of hoe de bedden zijn opgemaakt, maar wat maakt dat eigenlijk uit? Haar levensgeluk zit nu in een blij gezin en een bloeiende carrière en niet in een perfect geklede peuter. Natuurlijk zijn er ook mannen, die het liefst hebben dat hun vrouw met de kindertjes thuis zit, terwijl zij het woeste leven van de kantoorcowboy leiden, maar ik denk dat zelfs die types ervan overtuigd kunnen worden dat het daadwerkelijk leuker en gezonder is als hun vrouwen óók een goede baan hebben. Voor vrouwen die met een man zijn getrouwd die begint te miepen als haar carrière een vlucht neemt en die wat betreft het huishouden alleen maar slaafs haar orders opvolgt en nooit zelf de stof-zuiger pakt: ga het gesprek aan. Eis je individualiteit op. Volg je eigen weg: er 
is niets leuker dan dat. Dúrf ook gewoon veel geld te verdienen, als dat binnen de mogelijkheden ligt. Praat net zo lang met 
je partner tot je tot een gelijkwaardige verdeling bent gekomen. En als dat allemaal niet helpt, moet je misschien eens bedenken waarom je nog bij zo’n fossiel bent.

De ultieme smaak

Mijn telefoon trilt. Mijn vriend appt. ‘Klaar met boksen. Ik had het in het begin van onze verkering niet leuk gevonden als jij meer had verdiend, omdat je dan nog indruk wilt maken. Nu is mijn geld jouw geld en andersom. Als we onder de streep met evenveel eindigen, maakt het mij niets uit.’
Gelukkig maar, denk ik. Maar ook: er waren dus toch wat machogevoelens in het spel in die eerste periode van hofmakerij. Ik ben in elk geval blij dat hij wijzer is geworden.
Verschrikt zie ik dat ik al veel te lang in de broodjeszaak zit, nog steeds peuzelend aan mijn geweldige kaascroissantje. Op naar kantoor. Werken. Want uiteindelijk smaakt niets zo heerlijk als onafhankelijkheid. •