Je bent hier: Home > Health > In 2040 baarmoederhalskanker verdwenen: dat kan op deze manier

In 2040 baarmoederhalskanker verdwenen: dat kan op deze manier

Health
In 2040 baarmoederhalskanker verdwenen: dat kan op deze manier

Jaarlijks krijgen zo’n 700 vrouwen in Nederland baarmoederhalskanker en sterven 200 tot 250 van hen aan de ziekte. Onnodig, zeggen artsen en wetenschappers, want met een tijdige screening en het HPV-vaccin kan veel leed worden voorkomen.

HPV vaak de oorzaak

Met je benen wijd bij de huisarts liggen en die eendenbek doorstaan: we kunnen leukere dingen bedenken om te doen. Toch is het belangrijk mee te doen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Daarmee ben je er namelijk op tijd bij als er afwijkende cellen in de baarmoederhals zijn ontstaan en je mogelijk een voorstadium van baarmoederhals-kanker hebt. De oorzaak, in vrijwel alle gevallen: het humaan papillomavirus (HPV), dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken als het tien tot vijftien jaar in het lichaam aanwezig is.

“Jaarlijks wordt bij ongeveer 5.200 vrouwen in Nederland een voorstadium van baarmoederhalskanker geconstateerd,” zegt Nienke van Trommel, gynaecoloog bij ziekenhuis Antoni van Leeuwenhoek.  “Als we die voorstadia vroegtijdig opsporen en behandelen, is de kans klein dat deze vrouwen baarmoederhalskanker krijgen. Met het bevolkingsonderzoek worden jaarlijks zo’n 325 sterfgevallen als gevolg van baarmoederhalskanker voorkomen.” Kleine moeite, grote geruststelling.

Lees ook:
Miljuschka vraagt aandacht voor baarmoederhalskanker: ‘Als door een mokerslag werd ik ermee geconfronteerd’

Zelfafnametest HPV

Voor wie het echt niet ziet zitten om naar de huisarts te gaan voor een uitstrijkje, is er sinds drie jaar een zelfafnameset. Je brengt een kleine huls in als een tampon, draait met een borsteltje rond om een beetje vocht uit de vagina af te nemen en stuurt de set naar een laboratorium dat het materiaal onderzoekt op de aanwezigheid van HPV.

30 % van de vrouwen die anders niet had meegedaan aan het onderzoek, doet dat dankzij de thuistest wél. Het enige nadeel: je moet de test zelf aanvragen (via een screeningsorganisatie of via portaal.landelijkescreening.nl).

Voorkomen beter dan genezen

Ook als het om HPV gaat, geldt: voorkomen is beter dan genezen. Daarom krijgen meisjes die dertien worden sinds 2009 een HPV-vaccinatie tegen baarmoederhalskanker aangeboden vanuit het Rijksvaccinatieprogramma. De introductie van het vaccin deed veel stof opwaaien. Zo vroegen ouders zich af of hun dochter niet veel te jong was om beschermd te worden tegen een virus dat wordt overgedragen via seksueel contact.

“Met vaccineren moet je juist beginnen als er nog geen infectie heeft plaats-gevonden”, licht Van Trommel toe. “Het heeft geen zin om te vaccineren als een meisje bijna seksueel actief wordt. Er zijn twee vaccinaties nodig, met zes maanden daartussen. Als je jong bent, een vriendje hebt en aan seks wilt beginnen, is het best lastig daar een halfjaar mee te wachten.”

Bijwerkingen HPV vaccin

Ook deden al snel verhalen de ronde over allerlei bijwerkingen die het vaccin zou veroorzaken. Dat was te merken: het percentage meisjes dat zich liet inenten daalde tussen 2009 en 2018 van 60 % naar 45 %. Vorig jaar was de vaccinatiegraad voor het eerst in jaren hoger, mede dankzij de inzet op voorlichtingen en campagnes: 72 % van alle meisjes die een oproep kregen, liet zich inenten.

“Er klopt niets van de wilde verhalen die je op internet leest,” zegt hoogleraar en gynaecoloog-oncoloog Ruud Bekkers van het Catharina Ziekenhuis.  “Een pijnlijke arm, roodheid rond de vaccinatieplek en flauwvallen zijn de bekendste bijwerkingen. Die gelden voor elke vaccinatie.” Ook van de bewering dat de HPV-vaccinatie tot chronische vermoeidheid en onvruchtbaarheid zou leiden, is niets waar, zeggen experts Van Trommel, Bekkers en Massuger. De angst dat je verzwakte ziekteverwekkers zou inbrengen (zoals vaccins doorgaans werken), is ook niet nodig: er zit geen levend virus, maar nagemaakt viruskapsel in het HPV-vaccin en je kunt dus niet besmet raken door de vaccinatie.

Bekkers:  “Er bestaat een enorm wantrouwen tegen vaccinaties, dat door social media wordt aangewakkerd. Sommige mensen geloven eerder een buurvrouw of kennis dan een professional. Dat maakt voorlichting geven heel moeilijk. Een kwalijke zaak, want er zijn meisjes die hierdoor baarmoederhalskanker zullen krijgen, terwijl dat te voorkomen was geweest. Ik zie dagelijks in mijn praktijk hoe vreselijk het is. Jonge vrouwen die hun baarmoeder kwijtraken en nooit moeder zullen worden, of zelfs aan deze ziekte overlijden.”

Lees ook:
Marije over baarmoederhalskanker: ‘Help deze vreselijke ziekte de wereld uit’

 

Jongens vaccineren

De HPV-vaccinatie garandeert niet dat je de ziekte nooit krijgt. Er bestaan ruim 100 typen humaan papillomavirus, waarvan er 15 baarmoederhalskanker veroorzaken. De vaccinatie beschermt tegen de 2 grootste, die verantwoordelijk zijn voor 70 tot 80 % van alle gevallen van baar-moederhalskanker.  “Daarmee pak je de grootste groep,” zegt Massuger. Een vaccin dat 100 % bescherming biedt bestaat (nog) niet, maar het risico op HPV en baarmoederhalskanker wordt met het vaccin wel kleiner.

Vanaf 2021 worden ook jongens voor de HPV-vaccinatie uitgenodigd. Is dat niet gek voor een virus dat bekendstaat als veroorzaker van een ‘vrouwenkanker’? “Baarmoederhalskanker krijgen jongens niet, maar ze kunnen wel HPV krijgen. Het vaccin beschermt ook tegen kankersoorten die jongens kunnen krijgen, zoals penis-, anus-, mond- en keelkanker,” zegt Hans van Vliet, programmamanager van het Rijksvaccinatieprogramma bij het RIVM. “In Australië, het land dat in 2006 als een van de eerste met het vaccin begon, worden jongens en meisjes gevaccineerd en is HPV al bijna uitgeroeid.”

In 2040 kankervrij

Momenteel werken 15 Nederlandse ziekenhuizen aan een proef om te onderzoeken of een vaccinatie ook helpt bij vrouwen die HPV hebben en/of behandeld worden voor een afwijking aan de baarmoederhals. Gynaecoloog Bekkers:  “Verschillende onderzoeken wijzen erop dat de kans dat ze na die vaccinatie opnieuw HPV krijgen, enorm vermindert. Nederlandse verzekeraars vinden het bewijs alleen nog niet sterk genoeg om uiteindelijk over te gaan tot vergoeding van de HPV-vaccinatie bij deze vrouwen; daar hopen we ze met deze studie van te overtuigen.”

Volgens Bekkers moet het mogelijk zijn om in 2040 geen nieuwe gevallen van baarmoederhalskanker in Nederland te hebben. Ook Massuger heeft goede hoop. “We hebben een vrije samenleving, waarin iedereen het recht heeft om eigen keuzes te maken, maar het zou ontzettend jammer zijn als er gevallen van baarmoederhalskanker ontstaan die voorkomen hadden kunnen worden. Baarmoederhalskanker is een van de weinige kankersoorten die door een virus worden veroorzaakt en dat virus kunnen we goed bestrijden. Deze ziekte kan de wereld uit worden geholpen.”

Dit artikel komt uit Flair 10-2020, deze ligt t/m 11 maart in de schappen. In deze editie lees je het hele artikel. Wil je ‘m liever laten bezorgen? Bestellen (of nabestellen) kan hier.

Shoppen is altijd een goed idee